Τα κοινωνικά δίκτυα και η αιωνιότητα

Στο άρθρο «What Social Media Addiction Tells Us About Heaven and Hell», ο πρώην ηγέτης των Νότιων Βαπτιστών στις ΗΠΑ και Γενικός Συντάκτης του περιοδικού Christianity Today, Russell Moore, χρησιμοποιεί το φαινόμενο του εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως αφετηρία για μια βαθύτερη θεολογική και υπαρξιακή ανάλυση σχετικά με τον παράδεισο, την κόλαση και τη φύση των ανθρώπινων επιθυμιών. Το βασικό του επιχείρημα είναι ότι το λεγόμενο «infinite scroll» – η ατελείωτη ροή περιεχομένου στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης δηλαδή – λειτουργεί ως μια παραποιημένη μορφή παραδείσου: μια υπόσχεση ατελείωτης ικανοποίησης που τελικά καταλήγει σε πνευματική κενότητα.

Το άρθρο ξεκινά με αναφορά στις νομικές υποθέσεις εναντίον εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης, όπως η Meta και η Google, όπου οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι οι πλατφόρμες σχεδιάστηκαν συνειδητά ώστε να προκαλούν εθισμό, ιδιαίτερα στους ανηλίκους. Στοιχεία όπως οι ειδοποιήσεις, η αυτόματη αναπαραγωγή και κυρίως το «infinite scroll» παρουσιάζονται ως μηχανισμοί που κρατούν τον χρήστη εγκλωβισμένο σε μια συνεχή κατάσταση κατανάλωσης περιεχομένου. Ο Moore δεν εστιάζει τόσο στο νομικό ζήτημα όσο στο ανθρωπολογικό και πνευματικό ερώτημα: τι είδους ζωή μας εκπαιδεύουν να θεωρούμε φυσιολογική και επιθυμητή οι τεχνολογίες αυτές;

Αφορμή για τον θεολογικό προβληματισμό γίνεται μια συζήτηση με φίλους για τον παράδεισο και την κόλαση. Ένας άπιστος συνομιλητής δηλώνει ότι δυσκολεύεται να δεχθεί όχι μόνο την ιδέα της κόλασης αλλά και του παραδείσου. Δεν μπορεί να φανταστεί μια αιώνια ζωή χωρίς πόνο, αγώνα ή θλίψη, επειδή θεωρεί ότι μια τέτοια ύπαρξη θα ήταν χωρίς νόημα και δραματικότητα. Ο Moore αναγνωρίζει ότι αυτή η δυσκολία είναι κατανοητή, διότι οι άνθρωποι σκέφτονται πάντοτε μέσα στα όρια της παρούσας πραγματικότητας του ηθικά ξεπεσμένου ανθρώπου.

Η βιβλική εικόνα της αιωνιότητας δεν μπορεί να κατανοηθεί πλήρως με τις σημερινές κατηγορίες σκέψης. Όπως ένας φυσικός αδυνατεί να περιγράψει τι υπήρχε «πριν» από τη Μεγάλη Έκρηξη, έτσι και ο άνθρωπος δυσκολεύεται να συλλάβει μια πραγματικότητα πέρα από τον χρόνο και τη φθορά. Ο Moore χρησιμοποιεί βιβλικά χωρία του αποστόλου Παύλου στην Καινή Διαθήκη για να δείξει ότι η νέα δημιουργία υπερβαίνει κάθε ανθρώπινη φαντασία και σύγκριση. Η μελλοντική ζωή δεν είναι μια απλή επέκταση της παρούσας αλλά μια ριζικά μεταμορφωμένη ύπαρξη.

Ιδιαίτερη σημασία δίνει ο Moore στην έννοια της «ανάπαυσης». Στη σύγχρονη κουλτούρα, η ανάπαυση συνδέεται συχνά με αδράνεια ή παθητικότητα. Η Βίβλος όμως παρουσιάζει την ανάπαυση διαφορετικά: ως ελευθερία, πληρότητα και ολοκλήρωση της ζωής. Η ανάπαυση του Ισραήλ στη Γη της Επαγγελίας, καθώς και οι περίοδοι ειρήνης στις βασιλείες του Δαυίδ και του Σολομώντα, δεν σημαίνουν στασιμότητα αλλά την αρχή μιας βαθύτερης ζωής και δημιουργικότητας. Έτσι, ο παράδεισος δεν είναι αιώνια ανία αλλά η πλήρης άνθηση της ύπαρξης.